Blog 7: Geen geschiedenis

American Indian 

Er zijn veel clichés over de Verenigde Staten waar ik vaak aan moet denken sinds we hier wonen. Een van die clichés is dat de VS een land zonder geschiedenis is. Behalve de natuur, is alles wat je ziet in de VS maximaal een eeuw oud, en meestal minder. Lopend door Oakland kan de Europese bezoeker zich hier wel wat bij voorstellen. Snelwegen, wolkenkrabbers, fabrieken en drive-through hamburgertenten domineren het stadsbeeld. Hier en daar staan nog Victoriaanse huizen met karakteristieke balkonnetjes, maar die maken in rap tempo plaats voor moderne appartementen. De stad, haar haven en haar heuvels met villa’s zijn gebouwd op een bedje van moderne industrialisatie met een sausje van postindustrieel kapitalisme.

 

Heimwee naar Middeleeuwse kerken, grachten en steegjes ligt hier voor de hand. Om nog maar niet te spreken van de afwezige stadspleinen waar legendarische revoluties werden voorbereid, knusse cafés waar iconische figuren uit de wereldliteratuur elkaar ontmoetten of musea waar men zich kan laven aan Renaissance esthetiek. De schoonheid en romantiek van de historische Europese stad vind je hier niet. Amerikaanse steden zijn een bijeengeraapte collage van moderne en postmoderne  bouwstenen, zonder eeuwenoud fundament, zonder centrum, zonder visie. Waar is de beschaving, waar zijn de wortels van de hedendaagse Amerikaanse samenleving? Dat kan de buitenlandse bezoeker met verfijnde smaak zich hier gemakkelijk afvragen.

 

Natuurlijk is dit cliché een grove misvatting. De VS is niet een land zonder geschiedenis, maar een land dat hardhandig korte metten heeft gemaakt met haar eigen geschiedenis.  Dit werd ons pijnlijk duidelijk toen we op een recente roadtrip door New Mexico reden. New Mexico is zo’n beetje de enige Amerikaanse staat waar Native Americans nog in hun eigen historische dorpen wonen. In deze dorpen zijn de oudste huizen, kerken en pleinen van de VS te vinden, maar de historische waarde van deze plekken wordt niet erkend. Mensen leven er in diepe armoede. Bezoekers blijven hangen in de grote glanzende casino’s langs de snelweg, zonder weet te hebben van het leven dat zich een paar mijl verder afspeelt tussen mager bebouwde velden, langs straten vol schroot en in stoffige trailers. De bewoners van de pueblos houden bezoekers ook graag in die casino’s en ver van hun huizen, omdat ze wat er nog over is van hun eigen cultuur en waardigheid graag willen beschermen tegen verdere  uitbuiting en kolonisatie. De autonome native American reservations verdienen geld aan gokkende bezoekers, maar houden toeristen met klikkende fototoestellen graag buiten de deur. Gelijk hebben ze. In hun dorpen liggen de wortels van wat ooit Amerika was en nu de Verenigde Staten is. De volkeren in New Mexico bewogen zich ooit over de grenzen van de moderne natiestaat heen en hadden een culturele, religieuze of talige connectie met andere groepen in het grotere gebied van Las Americas. Vanaf de komst van de Europese pioniers heeft men er alles aan gedaan om die wortels uit te roeien. Wie zegt dat de VS geen geschiedenis heeft, ontkent het bestaan van deze rijke, eeuwenoude beschaving.

 

Sterker nog: De VS is een land dat is opgebouwd op de ontkenning  van haar eigen geschiedenis. Als natiestaat ontleent ze haar bestaansrecht vandaag de dag nog steeds aan deze ontkenning. De voortdurende discussie over het groeiende aantal Mexicaanse immigranten laat dit zien. Veel van deze zogenaamde ‘immigranten’ komen uit families die generaties lang op land woonden dat toen nog aan inheems naties toebehoorde, maar later is onderverdeeld in het territorium van de Amerikaanse en de Mexicaanse natiestaat. De gebieden Californië en New Mexico hoorden vroeger bij Mexico, voordat ze onderdeel werden van de Verenigde Staten, bijvoorbeeld. De grenzen zijn verschillende malen verschoven, en zo kan het dat het grondgebied van veel ‘autochtone’ Mexicaanse families nu binnen de grenzen van de VS valt, waardoor deze families tegenwoordig niet meer autochtoon zijn, maar als allochtoon worden gezien. Vaak zijn de Mexicaanse ‘aliens’ die nu illegaal de grens met de VS oversteken dus van oorspronkelijke Amerikaanse afkomst, en zijn ze eerder remigranten dan immigranten. Deze complexe dynamiek van culturen en bevolkingsgroepen die zich van oudsher over grenzen heen bewegen maakt geen onderdeel uit van het officiële verhaal over de Amerikaanse geschiedenis. Recentelijk werd er in Arizona –ook zo’n staat waar veel autochtone, en dus niet-Westerse, Amerikanen wonen- zelfs gediscussieerd over het afschaffen van de studie richting ‘ethnic studies’. Bij ethnic studies zitten veel onderzoekers en docenten met Native American of Latino roots die onderzoek doen naar de geschiedenis van Amerika voordat het de VS werd, en die kritisch kijken naar de invloed van Europese kolonisatie op inheemse talen en culturen. Eén van de redenen om deze studierichting te verbieden was dat ethnic studies ‘etnische solidariteit’ zou promoten in plaats van ‘Amerikaans individualisme’. Dergelijke etnische solidariteit zou een politiek gevaar kunnen vormen voor de Amerikaanse staat. Tsja… Zo wordt het de autochtone Amerikanen onmogelijk gemaakt om te leren over hun eigen geschiedenis voor de periode van kolonisatie.

 

Kolonisatie speelt nog steeds een rol in het leven van veel Amerikanen. Ik sprak Carlos, wiens familie uit El Salvador komt. Hij voedt in zijn eentje een tienerdochter op die een Amerikaans paspoort heeft, en zowel Latino als Native American roots. Ze wonen in een arme buurt in Oakland en Carlos is nog aan het bijkomen van de meer dan tien jaar gevangenschap die hij er op heeft zitten vanwege zijn deelname aan een Latino gang in LA. Zijn dochter heeft het niet makkelijk in deze omstandigheden. Ze behoort tot de meest gestigmatiseerde groep in Amerika: bruin, arm en een ex-gevangene als vader. Om haar te bewapenen tegen dit stigma, probeert Carlos haar zoveel mogelijk trots mee te geven. Hij neemt haar mee in zijn eigen culturele rituelen. Hij leert haar ook de Navajo taal van haar afwezige moeder, die hij zich eerst zelf eigen heeft moeten maken. Carlos vindt het belangrijk dat zijn dochter weet waar ze vandaan komt, dat ze zich beseft dat ze sterke voorouders heeft met een eigen identiteit en cultuur. Carlos legde me uit dat veel Native Americans de tijd in drie periodes indelen. Het verleden voor de komst van de kolonisten, toen de Native Americans nog autonoom waren in hun eigen grondgebied. Het heden, de periode van kolonisatie waarin ze moeten leren leven met een staat van bezetting. De toekomst, waarin de bezetter uiteindelijk weer zal vertrekken, en de autonomie weer hersteld zal worden. Als Carlos in de sweatlodge zit met zijn familie en vrienden is er even een moment van ontsnapping. Tijdens het ritueel is hij voor even herenigd met de ‘spirits’ van zijn voorouders, en voelt hij voor even hoe het leven is zonder object te zijn van repressie. Alleen dan kan hij echt ontspannen.

 

Ik sprak ook Reynaldo, die op een andere manier dan Carlos omgaat met de staat van bezetting die hij ervaart. Reynaldo heeft een moeder uit El Salvador en een vader uit Guatemala. Zijn ouders waren lang illegaal en toen Reynaldo vijf was moest hij voor het eerst in zijn eentje de weg terug naar huis vinden vanuit San Francisco naar East Oakland. Zijn moeder moest rennen voor een controle van de immigratie politie en had hem in de haast midden op straat alleen achter gelaten. Reynaldo is van zijn twaalfde tot zijn twintigste actief geweest in een gang. Alle facetten van het straatleven heeft hij gezien. Hij verloor vrienden en familieleden in schietpartijen en ontsnapte ternauwernood aan een aanslag op zijn eigen leven. Toen Oscar Grant in 2009 door een agent werd doodgeschoten ging hij de straat op om te rellen. Nu is hij rustiger geworden en wil hij de gemeentepolitiek in om zijn buurt te vertegenwoordigen. Zijn politieke campagne ziet hij als een voortzetting van zijn eerdere activiteiten, maar dan met andere middelen. “Voor mij zijn de gangs ook politiek”, zei hij tegen mij. “Mijn buurt is bezet grondgebied. Er wonen alleen Latinos die geen bestaansrecht hebben in de VS, en de politie houdt toezicht als een bezettingsleger. De gangs zijn in een oorlog met de politie verwikkeld omdat ze hun eigen territorium proberen te heroveren. Eigenlijk proberen ze vrijheid in hun eigen buurt te creëren. Ik zie dat ook als een vorm van verzet tegen het kolonialisme.”

 

Carlos zoekt naar ontsnapping en Reynaldo gaat in verzet. Ondanks deze verschillen benadrukken beiden hoe belangrijk het is om de onofficiële geschiedenis van de Verenigde Staten te erkennen. Ze zijn het er over eens dat er zonder een eerlijke kijk op het verleden geen hoop voor de toekomst is.